روش تهیۀ چرم از پوست حیوانات
مقالات
سبد خرید خالی می باشد

امروزه برای به عمل آوردن چرم از پوست حیوانات به روش دباغی خام گاو استفاده می‌شود. برای دباغی پوست در این روش مراحل زیر را انجام می‌دهند.

 

1. آب زدن خام

ابتدا خام خشک را با توجه به کلفتی یا نازکی آن سه تا شش روز در حوض آب می‌خیسانند (البته این عمل شامل چرم‌هایی که از کشتارگاه‌ها آورده می‌شوند نمی‌شود).

2. آهک زدن

پس از اینکه خام خشک کاملا خیس خورد و نرم شد آنها را داخل گودال‌های آهک می‌گذارند. گودال‌های آهک معمولاً خمره‌های لعابی هستند که توی زمین کار گذاشته شده‌اند. در این مرحله آهک زنده را بر روی خام پاشیده و سپس خمره را پر از آب می‌کنند. سپس خام خشک را چهار تا شش روز در آب آهک قرار می‌دهند تا موها کاملاً نرم شود.

3. عورام کاری

سپس خام‌ها را از خمره بیرون آورده و آنها را بر روی تیر آویزان می‌کنند و با کارد مخصوصی آن را عورام کاری می‌کنند. (البته در این مرحله کارد را می‌بایست مرتباً تیز نمود).

4. متورم کردن (آرد جو کردن)

پس از عورام کاری، خام‌ها را به خمره دیگری انتقال داده و بر روی آنها آرد جو می‌پاشند. گذاشتن خام‌ها در آرد جو باعث می‌شود که عمل تخمیر صورت گیرد و پوست ورم کند. تخمیر شدن و ورم کردن پوست باعث می‌شود که پوست نسبت به مواد دباغی حساس شده و گوشت‌های اضافی بر روی پوست شل گردند. عمل آرد جو کردن در فصل زمستان (هوای سرد) ۲۰ روز و در فصل تابستان (هوای گرم) ۱۵ روز بطول می‌انجامد.

 

 

5. گرفتن گوشت‌های اضافی

پس از اینکه پوست‌ها در خمره پخته شد آنها را از خمره بیرون آورده و بر روی تیر عمودی (خار چوب یا خار چوغ) قرار داده و خام‌ها را داس می‌زنند (یعنی گوشت‌های اضافی را می‌کنند). عمل کندن گوشت‌ها توسط چاقوهای دو دسته‌ای که به نام داس مشهور هستند صورت می‌گیرد. پس از گوشت گیری، مجددا پوست‌ها را در خمره آرد جو می‌گذارند تا دوباره پخته شوند.

6. نمک پاشیدن

وقتی که پوست‌ها به مدت سه تا چهار روز پخت دوم را گذراندند آنها را از خمره بیرون آورده و در قدح می‌گذارند و بر روی آنها نمک می‌پاشند و مجدداً به مدت سه تا چهار روز در قدح نگه می‌دارند.

7. مازو کاری

سپس پوست‌ها را بیرون آورده و جهت مازوکاری آنها را در گودال‌های آجری که با چوب اندود شده (گود چوب) می‌گذارند و بر روی آنها گرد مازوی نرم یا گرد پوست درخت اقاقیا می‌پاشند. پوست‌ها را به مدت چهار تا پنج روز در گودال مازو قرار داده و هر روز آنها را پشت و رو می‌کنند و لگد می‌زنند. مازو در حقیقت برجستگی‌های کروی شکلی به قطر ۱۲ تا ۲۰ سانتیمتر است که تحت اثر گزش حشره مخصوصی به نام سی نیپس کالا تنکتوریا بر روی جوانه‌های درخت بلوط مازو mazu (مازوج) ایجاد می‌شود.

• حشره مذکور برای تخم گذاری پوست درخت بلوط مازو را سوراخ می‌کند و بر اثر این عمل مقدار زیادی از شیره گیاهی درخت متوجه آن نقطه می‌شود که با جمع شدن در آنجا به تدریج به صورت برجستگی در می‌آید که به نام مازو نامیده می‌شود.

• از مازو در صنعت جهت تهیه مرکب سیاه و رنگ کردن پارچه‌ها و همچنین در چرم سازی استفاده می‌شود.

 

8. کاشی کاری (پرداخت)

پس از مازو کاری، پوست‌ها را در آفتاب خشک کرده و قسمت گوشتی آن را با سنگ پا پرداخت می‌کنند.

9. رنگ کردن چرم

برای رنگ کاری چرم رنگ‌هایی چون گل رز، جوهر گلی و صابون سفید را بر روی رویه پوست می‌مالند.

10. صیقل دادن

در انتها برای پرداخت پوست ها، آنها را بر روی تخته پرداخت کاری قرار داده و رخ چرم را صیقل می‌دهند.

آرشیو مقاله ها